تا به حال دقت کرده‌اید که یک خبر بد می‌تواند تمام روزتان را خراب کند، اما چند خبر خوب تأثیر خیلی کمتری روی حال‌وهوایتان دارند؟
یا اینکه وقتی تیترهای خبری را می‌بینید، ناخودآگاه بیشتر جذب خبرهای نگران‌کننده، ترسناک یا خشم‌برانگیز می‌شوید؟

این موضوع تصادفی نیست. مغز انسان به طور طبیعی طوری طراحی شده که به اطلاعات منفی حساس‌تر باشد. در روان‌شناسی به این پدیده می‌گویند:

«سوگیری منفی‌گرایی» (Negativity Bias)

یعنی مغز ما اطلاعات منفی را:

• سریع‌تر تشخیص می‌دهد

• عمیق‌تر پردازش می‌کند

• و ماندگارتر به خاطر می‌سپارد

اما چرا؟

مغز ما برای بقا ساخته شده، نه برای خوشحال بودن

در طول بیشتر تاریخ تکامل انسان، دنیا جای امنی نبوده است.
برای نیاکان ما، نادیده گرفتن یک تهدید می‌توانست مرگبار باشد، اما نادیده گرفتن یک اتفاق خوب معمولاً خطری نداشت.

فرض کنید انسانی اولیه دو صدا می‌شنود:

• صدای پرنده‌ها

• صدای خش‌خش علف‌ها که ممکن است نشانه حضور یک شکارچی باشد

اگر او نسبت به صدای دوم حساس‌تر نباشد، ممکن است زنده نماند.
در نتیجه، مغز انسان به‌مرور طوری تکامل پیدا کرده که اول تهدید را ببیند، بعد بقیه چیزها را.

این همان پایه زیستی سوگیری منفی‌گرایی است.

نقش آمیگدال: دکمه هشدار مغز

آمیگدال چیست؟ نگهبان احساسات در مغز انسان

وقتی ناگهان صدای بلندی می‌شنوید و قلب‌تان تند می‌زند، یا وقتی با دیدن چهره‌ی عصبانی یک نفر فوراً احساس خطر می‌کنید، بخشی کوچک اما بسیار قدرتمند در مغز شما فعال شده است: آمیگدال.

آمیگدال یکی از مهم‌ترین مراکز پردازش احساسات در مغز است و نقش کلیدی در ترس، استرس، و واکنش‌های بقا دارد.

آمیگدال کجای مغز قرار دارد؟

آمیگدال (Amygdala) دو ساختار کوچک بادامی‌شکل است که در عمق لوب گیجگاهی (Temporal Lobe) هر نیمکره مغز قرار دارند. نام آن هم از واژه‌ی یونانی «آمیگداله» به معنی بادام گرفته شده است.

این بخش از مغز جزئی از سیستم لیمبیک است؛ شبکه‌ای از ساختارهای مغزی که با احساسات، حافظه و انگیزش سر و کار دارند.

وظیفه اصلی آمیگدال چیست؟

پدیده‌ی پراکندگی رایلی (Rayleigh Scattering)

راز رنگ آسمان، غروب سرخ و آبی دریاها

مقدمه: نوری که رنگ‌هایش را پنهان کرده است

ما نور خورشید را سفید می‌بینیم، اما در واقع این نور ترکیبی از همه‌ی رنگ‌های رنگین‌کمان است.
وقتی این نور وارد جو زمین می‌شود، با مولکول‌های اکسیژن و نیتروژن برخورد می‌کند و در همه جهت‌ها پخش می‌شود.
این پخش‌شدن یا به زبان علمی‌تر، پراکندگی، همان پدیده‌ای است که رنگ آبی آسمان و سرخی غروب را به وجود می‌آورد.
نام این پدیده از دانشمند انگلیسی، جان ویلیام استرات، لُرد رایلی (Lord Rayleigh) گرفته شده است.

تعریف ساده و دقیق

پراکندگی رایلی نوعی پراکندگی نور است که زمانی رخ می‌دهد که ذراتی بسیار کوچک‌تر از طول موج نور (حدود ۱/۱۰ یا کمتر از آن) در مسیر نور قرار گیرند.
این ذرات معمولاً مولکول‌های گاز در جو زمین‌اند.

در نتیجه‌ی این برخوردها، نور در جهات مختلف پخش می‌شود، اما رنگ‌هایی که طول موج کوتاه‌تری دارند (مثل آبی و بنفش) بیشتر پراکنده می‌شوند،
در حالی که رنگ‌های با طول موج بلندتر (مثل قرمز و نارنجی) کمتر پراکنده می‌شوند.

فرمول فیزیکی پراکندگی رایلی

آسمان؛ دریای بی‌کران بالای سر ما

آسمان، همان پهنه‌ی آبی یا سیاه‌فام بالای سر ما، یکی از قدیمی‌ترین رازهایی است که ذهن انسان را به خود مشغول کرده است. از نخستین روزی که انسان به بالا نگریست، آسمان برایش هم پناهگاه بود و هم معما؛ هم الهام‌بخش اسطوره‌ها و شعرها، و هم موضوع پژوهش‌های علمی دقیق. اما آسمان دقیقاً چیست؟ چرا رنگی دارد؟ و در واقع چه چیزی را "می‌بینیم" وقتی به آسمان نگاه می‌کنیم؟

آسمان چیست؟

در ساده‌ترین بیان، آسمان همان لایه‌ی گازهای جو زمین است که نور خورشید را پراکنده می‌کند و به چشم ما رنگ و شکل می‌بخشد. اگر جو وجود نداشت – مانند ماه – در روز هم آسمان سیاه می‌بود و ستارگان همیشه دیده می‌شدند. پس آسمان نه یک "چیز" مستقل، بلکه جلوه‌ای از نور در برخورد با هوای زمین است.

مهم‌ترین رشته‌کوه‌های زمین؛ دیوارهای سنگی سیارهٔ ما

رشته‌کوه‌ها از شگفت‌انگیزترین سازه‌های طبیعی زمین هستند؛ دیوارهایی عظیم که بر اثر میلیون‌ها سال فشار، فرسایش و حرکت صفحات زمین‌ساختی پدید آمده‌اند. این زنجیره‌های سنگی نه‌تنها بر آب‌وهوا و رودها اثر می‌گذارند، بلکه زیستگاه هزاران گونهٔ جانوری و گیاهی منحصر‌به‌فرد نیز به شمار می‌آیند. در ادامه، با مهم‌ترین رشته‌کوه‌های جهان آشنا می‌شویم — از آندِ بلند در آمریکای جنوبی تا البرزِ باشکوه در شمال ایران.

رشته کوه هیمالیا - منبع عکس: ویکی پدیا

۱. رشته‌کوه آند (Andes)

موقعیت: آمریکای جنوبی
بلندترین قله: آکونکاگوا – ۶۹۶۱ متر
آند طویل‌ترین رشته‌کوه جهان است؛ دیواری به طول ۷۰۰۰ کیلومتر که از جنوب شیلی تا ونزوئلا کشیده شده. این کوه‌ها از نظر زمین‌شناسی بخشی از «حلقهٔ آتش اقیانوس آرام» هستند و چندین آتشفشان فعال در خود دارند. در دامنه‌های آند، تمدن‌های کهنی چون اینکا شکل گرفتند و هنوز روستاهای کوهستانی با زندگی سنتی در آن پابرجاست.

۲. رشته‌کوه هیمالیا (Himalaya)

موقعیت: جنوب آسیا
بلندترین قله: اورست – ۸۸۴۸ متر

اُتسی، مرد یخ‌زدهٔ آلپ: سفری از عصر مس تا دنیای امروز

در تابستان سال ۱۹۹۱، دو گردشگر آلمانی در مرز ایتالیا و اتریش، در ارتفاع ۳۲۰۰ متری کوه‌های آلپ، در حال پیاده‌روی بودند که چیزی عجیب زیر لایه‌ای از یخ دیدند. ابتدا فکر کردند جسد یک کوهنورد گمشده است. اما وقتی گروه‌های پژوهشی جسد را از دل یخ بیرون آوردند، دریافتند که با پدیده‌ای روبه‌رو هستند که تاریخ را دگرگون می‌کند: بدن منجمد انسانی که بیش از ۵۳۰۰ سال در یخ‌ها مانده بود.

این انسان که بعدها «اُتسی (Ötzi)» نام گرفت — برگرفته از منطقهٔ «اوتزتال» در آلپ — اکنون به‌عنوان قدیمی‌ترین مومیایی طبیعی جهان شناخته می‌شود. او پنجره‌ای بی‌نظیر به زندگی مردم اروپا در عصر مس گشود.

مردی از پنج هزار سال پیش

بر اساس آزمایش‌های دقیق رادیوکربن، اُتسی حدود ۳۳۰۰ سال پیش از میلاد زندگی می‌کرد. در آن زمان هنوز چرخ تازه اختراع شده بود، کشاورزی در حال گسترش بود و فلزکاری به‌تازگی جای ابزارهای سنگی را گرفته بود.
او حدود ۴۵ سال سن داشت، قدی نزدیک به ۱۶۰ سانتی‌متر و وزنی حدود ۵۰ کیلوگرم. یعنی جثه‌ای معمولی برای مردی از آن دوران. اما شواهد نشان می‌دهد که زندگی‌اش معمولی نبود.

کفش‌ها، لباس‌ها و تجهیزاتش

نخستین کفش جهان؛ سفری به پنج‌هزار و پانصد سال پیش

در اعماق غاری خاموش در کوهستان‌های ارمنستان، در دل لایه‌هایی از خاک و زمان، چیزی پیدا شد که از دید باستان‌شناسان مانند یافتن قلب تپنده‌ی یک تمدن کهن بود: یک کفش چرمی پنج‌هزار و پانصد ساله.
کفشی که به‌قدری سالم مانده بود که می‌شد تصور کرد صاحبش همین دیروز آن را در گوشهٔ غار جا گذاشته است. این اثر باستانی که به نام کفش آرِنی-۱ (Areni-1) شناخته می‌شود، قدیمی‌ترین کفش چرمی جهان است که تاکنون شناخته‌ایم — ساخته‌ی دستان انسانی که در حدود ۳۵۰۰ سال پیش از میلاد زندگی می‌کرد.

منبع عکس: ویکی پدیا

کشف اتفاقی در دل غار آرِنی

ماجرا از سال ۲۰۰۸ آغاز شد. گروهی از باستان‌شناسان از ارمنستان، ایرلند و آمریکا در حال کاوش در غار «آرِنی-۱» در استان وایوتس‌دزور (Vayots Dzor) ارمنستان بودند. این غار پیش‌تر به خاطر کشف یکی از قدیمی‌ترین کارگاه‌های شراب‌سازی جهان مشهور شده بود.
در میان خاک‌های سرد و خشک غار، باستان‌شناس جوانی به نام دیانا زارداریان (Diana Zardaryan) چیزی چرمی را دید که از زیر یک کاسهٔ شکسته بیرون زده بود. وقتی با دقت خاک را کنار زد، کفشی پیدا شد که بر خلاف تصور، تقریباً سالم و کامل بود — با بندها و حتی علف‌های درونش.

کفش چیست؟ از پوست حیوان تا فناوری هوشمند: داستانی از هزاران سال راه رفتن انسان

مقدمه:

کفش شاید یکی از معمولی‌ترین وسایلی باشد که هر روز از آن استفاده می‌کنیم، اما پشت همین شیء ساده، تاریخی طولانی و داستانی شگفت‌انگیز از تکامل، فرهنگ و خلاقیت بشر نهفته است. از زمانی که انسان نخستین، برای محافظت از پاهایش تکه‌ای پوست حیوان را به دورشان پیچید، تا امروز که کفش‌ها با فناوری نانو و طراحی ارگونومیک ساخته می‌شوند، کفش همیشه همراه انسان در مسیر تمدن بوده است.

کفش چیست؟

کفش پوششی برای پا است که هدف اصلی آن محافظت از پا در برابر آسیب، گرما، سرما و سطوح ناهموار است. اما امروزه کفش دیگر فقط وسیله‌ای کاربردی نیست؛ بلکه بخشی از هویت، فرهنگ، جایگاه اجتماعی و حتی سلیقه‌ی شخصی افراد به شمار می‌رود.

در زبان‌های گوناگون، واژه‌ی کفش (مانند shoe در انگلیسی یا zapato در اسپانیایی) از ریشه‌هایی می‌آید که به معنای «پوشش» و «محافظ» است.

نخستین کفش‌های تاریخ

عروسی چیست؟ بررسی علمی، فرهنگی و تاریخی

عروسی، پدیده‌ای است که در ظاهر به یک جشن و مراسم محدود می‌شود، اما در واقع فراتر از یک گردهمایی است؛ عروسی یک رخداد اجتماعی، فرهنگی و حتی روانشناختی است که در طول تاریخ بشریت شکل گرفته و تکامل یافته است. این رخداد، نه تنها پیوند دو انسان، بلکه پیوند دو خانواده، دو فرهنگ و در بسیاری موارد، پیوند دو جامعه را نیز نمایان می‌کند.

۱. تعریف عروسی

به ساده‌ترین شکل، عروسی یا مراسم ازدواج، جشن و رسمی است که دو نفر برای آغاز زندگی مشترک برگزار می‌کنند. اما این تعریف سطحی است؛ عروسی شامل نمادها، قوانین، مناسک، و ساختارهایی است که در هر فرهنگ و جامعه متفاوت است.

از دیدگاه جامعه‌شناسی، عروسی یک نهاد اجتماعی است که روابط انسانی را ساختار می‌بخشد و هنجارهای فرهنگی و اجتماعی را به نسل‌های بعد منتقل می‌کند. از دیدگاه روانشناسی، این مراسم، لحظه‌ای است که دو فرد احساس تعهد، محبت و امنیت مشترک را به صورت رسمی اعلام می‌کنند.

۲. تاریخچه عروسی

رنگ‌ها و ذهن انسان: چگونه رنگ‌ها احساسات و رفتار ما را شکل می‌دهند

رنگ‌ها، جزو نخستین چیزهایی هستند که مغز ما آن‌ها را شناسایی می‌کند. وقتی به یک محیط نگاه می‌کنیم، چشم‌ها نور را دریافت کرده و به سیگنال‌های الکتریکی تبدیل می‌کنند که در مغز پردازش می‌شوند. اما چرا یک رنگ می‌تواند حس آرامش یا هیجان ایجاد کند، یا چرا برخی رنگ‌ها در فرهنگ‌ها معنای خاصی پیدا کرده‌اند؟ پاسخ، ترکیبی از نوروساینس، روانشناسی و فرگشت است.

1. مغز چگونه رنگ‌ها را پردازش می‌کند؟

چشم انسان سه نوع سلول مخروطی دارد که حساس به طول موج‌های مختلف نور هستند:

• سلول‌های مخروطی قرمز (L-cones): حساس به طول موج‌های بلند.

• سلول‌های مخروطی سبز (M-cones): حساس به طول موج‌های میانی.

• سلول‌های مخروطی آبی (S-cones): حساس به طول موج‌های کوتاه.

نور وارد چشم شده و روی شبکیه می‌افتد. سلول‌های مخروطی نور را به سیگنال‌های الکتریکی تبدیل می‌کنند و این سیگنال‌ها از طریق عصب بینایی به قشر بصری مغز می‌روند. در آنجا، مغز رنگ‌ها را تشخیص می‌دهد و همزمان با اطلاعات دیگر محیط ترکیب می‌کند.