کتاب بهرام

نوشیدنی‌های گازدار به طور عمده به دلیل کشف گاز کربنیک (دی‌اکسید کربن) و خواص خاص آن در ترکیب با مایعات به وجود آمدند. این روند توسعه به چندین مرحله تاریخی مرتبط است که در زیر توضیح داده شده است:

1. کشف آب گازدار

در قرن 18 میلادی، دانشمند انگلیسی جوزف پریستلی کشف کرد که می‌توان گاز کربنیک را در آب حل کرد. او ابتدا با حل کردن گاز کربنیک در آب، نوعی نوشیدنی تولید کرد که به دلیل حباب‌های گازی‌اش، خاص و متفاوت بود. پریستلی این گاز را از واکنش اسید سولفوریک و کربنات سدیم به دست آورد و در واقع اولین نوع نوشیدنی گازدار را اختراع کرد. در ابتدا، این نوشیدنی برای خواص درمانی به فروش می‌رسید و به عنوان یک درمان برای مشکلات گوارشی معرفی می‌شد.

2. پیشرفت در تولید نوشیدنی‌های گازدار

کوه کلیمانجارو (به انگلیسی: Mount Kilimanjaro) یکی از معروف‌ترین و بلندترین کوه‌های قاره آفریقا است که با ارتفاع ۵۸۸۵ متر از دامنه و ۵۸۹۵ متر از سطح دریا، به‌عنوان بلندترین قله این قاره شناخته می‌شود. این کوه آتشفشانی نیمه خاموش در کشور تانزانیا قرار دارد و در مرز این کشور با کنیا واقع شده است. کلیمانجارو به‌دلیل ارتفاع زیاد و همچنین زیبایی‌های طبیعی و مناظر شگفت‌انگیز خود، یکی از مقاصد محبوب برای کوهنوردان و گردشگران سراسر دنیا به شمار می‌رود.

ساختار کوه کلیمانجارو

کوه کلیمانجارو دارای سه مخروط آتشفشانی است که هرکدام ویژگی‌های منحصر به‌فردی دارند. بلندترین قله این مجموعه، قله "کیبو" است که با ارتفاع ۵۸۵۹ متر از سطح دریا، به‌عنوان نقطه اوج کوه کلیمانجارو شناخته می‌شود. سایر مخروط‌های آتشفشانی این کوه عبارتند از:

1. کیبو: بلندترین قله و معروف‌ترین قسمت کلیمانجارو است. این قله، نقطه‌ای است که اغلب کوهنوردان به‌عنوان هدف اصلی صعود انتخاب می‌کنند.

الکترون یک ذره subatomic است که جزء اصلی و بنیادی اتم‌ها به شمار می‌آید. این ذره بار منفی (Negative charge) دارد و یکی از اجزای اصلی اتم‌ها به شمار می‌آید، که به همراه پروتون‌ها و نوترون‌ها تشکیل‌دهنده ساختار اتمی هستند.

ویژگی‌های کلیدی الکترون:

1. بار الکتریکی (Electric charge):

   • الکترون دارای بار منفی است. مقدار بار الکترون معادل ۱.۶ × ۱۰⁻¹⁹ کولن (Coulomb) است.

2. جرم (Mass):

   • جرم الکترون بسیار کوچک است. جرم تقریبی الکترون برابر با 9.11 × 10⁻³¹ کیلوگرم است که تقریباً ۱۸۳۶ بار کمتر از جرم یک پروتون یا نوترون است.

ذرات subatomic یا ذرات زیراتمی، ذراتی هستند که کوچکتر از اتم‌ها بوده و اجزای سازنده اتم‌ها به شمار می‌آیند. این ذرات در داخل اتم وجود دارند و برای درک ساختار و ویژگی‌های ماده و نیروهای طبیعی، مطالعه و فهم آنها ضروری است.

انواع ذرات Subatomic

ذرات زیراتمی به طور کلی به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

1. پروتون‌ها (Protons)
2. نوترون‌ها (Neutrons)
3. الکترون‌ها (Electrons)

هرکدام از این ذرات ویژگی‌های خاص خود را دارند و نقش‌های متفاوتی در ساختار اتمی ایفا می‌کنند.

1. پروتون‌ها (Protons)

• بار الکتریکی: پروتون‌ها دارای بار مثبت هستند.
• جرم: جرم پروتون تقریباً 1836 برابر بیشتر از جرم یک الکترون است.
• نقش در اتم: پروتون‌ها به همراه نوترون‌ها در هسته اتم قرار دارند و بیشتر جرم اتم به دلیل وجود پروتون‌ها و نوترون‌ها در هسته است.

پلاسما چهارمین حالت بنیادی ماده است که علاوه بر جامد، مایع و گاز، به عنوان یک حالت مستقل در نظر گرفته می‌شود. این حالت در دماهای بالا و فشارهای مختلف می‌تواند به وجود آید و ویژگی‌های منحصر به فردی دارد که آن را از سایر حالات ماده متمایز می‌کند.

۱. تعریف پلاسما

پلاسما یک گاز یونیزه‌شده است که در آن الکترون‌ها از اتم‌ها جدا شده‌اند و یون‌های مثبت (یعنی اتم‌های یونیزه‌شده) و الکترون‌های آزاد در آن حضور دارند. به عبارت دیگر، در پلاسما تعداد زیادی یون‌ها و الکترون‌های آزاد وجود دارد که در نتیجه رفتار ماده به شکلی متفاوت از گازهای معمولی است. پلاسما به عنوان یک سیستم برقی، دارای ویژگی‌های خاصی مانند رسانایی الکتریکی، تولید میدان‌های الکتریکی و مغناطیسی و پاسخ به نیروهای الکترومغناطیسی است.

حالت گاز یکی از چهار حالت اصلی ماده است که شامل حالت‌های جامد، مایع، گاز و پلاسما می‌شود. در حالت گاز، ذرات (اتم‌ها یا مولکول‌ها) به صورت آزاد و در حرکت هستند و این ذرات از هم فاصله زیادی دارند و به راحتی می‌توانند در فضا پخش شوند. گازها ویژگی‌های خاص خود را دارند که آنها را از سایر حالت‌های ماده متمایز می‌کند.

ویژگی‌های اصلی گازها:

1. فشار و حجم: گازها تحت تأثیر تغییرات فشار و دما قرار دارند. اگر فشار یک گاز افزایش یابد، حجم آن کاهش می‌یابد و برعکس. این رفتار را می‌توان با استفاده از قوانین گازها مانند قانون بوایل (Boyle's Law) و قانون چارلز (Charles's Law) توضیح داد.

2. جابه‌جایی آزادانه ذرات: در گازها، ذرات از هم فاصله زیادی دارند و حرکت آن‌ها آزادانه است. این ذرات به صورت تصادفی در فضا حرکت می‌کنند و به دیواره‌های محفظه برخورد می‌کنند، که باعث ایجاد فشار می‌شود.

مایع یکی از چهار حالت اصلی ماده است که ویژگی‌های خاص خود را دارد. مایعات در زندگی روزمره به‌طور گسترده‌ای در دسترس هستند و بسیاری از فرآیندهای طبیعی و صنعتی به ویژگی‌های مایعات بستگی دارند. در این مطلب به بررسی ویژگی‌ها، خواص و کاربردهای مایع پرداخته می‌شود.

1. ویژگی‌های مایع:

• شکل غیر ثابت: یکی از ویژگی‌های مایعات این است که شکل آن‌ها ثابت نیست و به‌محض قرار گرفتن در ظرف، شکل آن ظرف را به خود می‌گیرند. به‌عبارت‌دیگر، مایعات نمی‌توانند شکل ثابت خود را حفظ کنند.

• حجم ثابت: برخلاف گازها که می‌توانند فشرده یا منبسط شوند، مایعات دارای حجم ثابت هستند. این بدان معنی است که حجم مایع تغییر نمی‌کند مگر آن‌که دمای آن تغییر کند.

حالت جامد یکی از چهار حالت اصلی ماده است که در آن ذرات ماده به شدت به یکدیگر متصل هستند و در مکان‌های ثابت و معینی قرار دارند. این حالت در مقایسه با دیگر حالات ماده مانند مایع، گاز و پلاسما، ویژگی‌های خاصی دارد که آن را از سایر حالات متمایز می‌کند. ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی حالت جامد به نوع و نوع روابط بین ذرات (اتم‌ها، مولکول‌ها یا یون‌ها) بستگی دارد.

ویژگی‌های حالت جامد:

1. شکل ثابت: در حالت جامد، ذرات ماده در کنار هم قرار دارند و نمی‌توانند به راحتی حرکت کنند. این موجب می‌شود که جامدها شکل و حجم ثابت داشته باشند.

2. حجم ثابت: حجم جامدها نیز ثابت است. این ویژگی به دلیل فاصله بسیار کم بین ذرات است که مانع تغییر حجم می‌شود.

3. چگالی بالا: به دلیل نزدیکی زیاد ذرات به یکدیگر، چگالی مواد جامد نسبت به مایعات و گازها بیشتر است.

صنعت کبریت‌سازی در ایران از اوایل دوره قاجار وارد کشور شد و در طول زمان تغییرات و تحولات زیادی را تجربه کرد. این صنعت ابتدا به عنوان کالایی لوکس و اشرافی شناخته می‌شد و در دسترس عموم مردم قرار نداشت. در این مطلب به بررسی مراحل مختلف ورود و توسعه این صنعت در ایران، از آغاز تا دوران قبل از انقلاب 57، پرداخته می‌شود.

ورود کبریت به ایران

کبریت برای نخستین بار در زمان قاجار به ایران معرفی شد. به گفته‌ی میرزا مهدی خان‌شقاقی، از رجال دوره ناصری، «اولین دفعه که کبریت به ایران آمد، شخصی به نام «اسماعیل آتش» کبریت‌ها را در دست می‌گرفت و فریاد می‌کشید با آتش، آتش درست می‌کنم.» در ابتدا، کبریت کالایی لوکس و اشرافی بود که فقط در دست افراد خاصی قرار داشت و بیشتر برای مصرف دخانیات استفاده می‌شد تا مصارف آشپزخانه‌ای. به مرور زمان و با گسترش این صنعت، کبریت به یک کالای عمومی تبدیل شد و در دسترس مردم قرار گرفت.

گوگرد (Sulfur) یکی از عناصر شیمیایی مهم در طبیعت است که در بسیاری از فرآیندها و واکنش‌های شیمیایی نقشی اساسی ایفا می‌کند. این عنصر در جدول تناوبی با نماد S و عدد اتمی 16 قرار دارد. در این مطلب به معرفی خواص، کاربردها، انواع ترکیبات و اهمیت گوگرد در صنایع و محیط زیست می‌پردازیم.

1. خواص فیزیکی و شیمیایی گوگرد

گوگرد به صورت طبیعی در اشکال مختلفی در طبیعت وجود دارد. در حالت خالص، گوگرد یک عنصر جامد است که رنگ زرد روشنی دارد. این ماده به طور طبیعی به صورت پودر زرد یا بلورهای شش‌وجهی یافت می‌شود. گوگرد در دمای اتاق به طور طبیعی به صورت غیرفلزی و غیرمغناطیسی است.

• جرم مولکولی: 32.07 گرم بر مول
• چگالی: 2.07 گرم بر سانتیمتر مکعب
• دما ذوب: 115.21 درجه سلسیوس
• دما جوش: 444.6 درجه سلسیوس
• حالت‌ها: گوگرد در دما و فشار عادی به صورت جامد است، اما با افزایش دما به مایع و گاز تبدیل می‌شود.

2. اشکال مختلف گوگرد