سرطان تخمدان (Ovarian Cancer) نوعی سرطان بدخیم است که از سلولهای تخمدانها آغاز میشود. تخمدانها دو اندام کوچک در دو طرف رحم هستند که نقش مهمی در تولید تخمک و هورمونهای زنانه (استروژن و پروژسترون) دارند.
سرطان تخمدان به دلیل علائم مبهم و تشخیص دیرهنگام، یکی از خطرناکترین سرطانهای زنان محسوب میشود.
اهمیت سرطان تخمدان
اغلب در مراحل اولیه بدون علامت یا با علائم خفیف است
در بسیاری از موارد در مراحل پیشرفته تشخیص داده میشود
میزان مرگومیر آن نسبت به سایر سرطانهای دستگاه تناسلی زنان بالاتر است
انواع سرطان تخمدان
سرطان تخمدان بر اساس نوع سلول منشأ به چند دسته تقسیم میشود:
1. سرطانهای اپیتلیال (Epithelial)
شایعترین نوع (حدود 90٪ موارد)
منشأ: سلولهای پوشاننده سطح تخمدان
-
شامل:
آدنوکارسینوم سروزی
موسینوس
اندومتریوئید
2. تومورهای سلولهای زایا (Germ Cell Tumors)
نادرتر
بیشتر در زنان جوان
منشأ: سلولهای تولیدکننده تخمک
3. تومورهای استرومایی (Stromal Tumors)
منشأ: سلولهای تولیدکننده هورمون
ممکن است باعث اختلالات هورمونی شوند
عوامل خطر سرطان تخمدان
برخی عوامل میتوانند خطر ابتلا را افزایش دهند:
عوامل ژنتیکی
سابقه خانوادگی سرطان تخمدان یا پستان
جهش ژنهای BRCA1 و BRCA2
سندرم لینچ
عوامل فردی و هورمونی
افزایش سن (بیشتر بعد از 50 سال)
نداشتن بارداری
یائسگی دیررس
استفاده طولانیمدت از هورموندرمانی پس از یائسگی
عوامل محافظتی
بارداری
شیردهی
مصرف قرصهای ضدبارداری خوراکی (در درازمدت)
علائم سرطان تخمدان
علائم اغلب غیراختصاصی و تدریجی هستند:
نفخ یا بزرگ شدن شکم
درد یا فشار در لگن و شکم
احساس سیری زودرس
کاهش اشتها
تکرر ادرار
خستگی مداوم
کاهش وزن بیدلیل
تغییر در اجابت مزاج
⚠️ تداوم این علائم بیش از چند هفته نیازمند بررسی پزشکی است.
روشهای تشخیص
تشخیص سرطان تخمدان ترکیبی از روشهای زیر است:
1. معاینه لگنی
بررسی اندازه و شکل تخمدانها
2. تصویربرداری
سونوگرافی ترانسواژینال
CT Scan
MRI
3. آزمایشهای خونی
CA-125 (مارکر توموری – اختصاصی نیست)
4. بیوپسی و جراحی
تشخیص قطعی از طریق بررسی بافت
مراحل سرطان تخمدان
سرطان تخمدان به چهار مرحله تقسیم میشود:
مرحله I: محدود به یک یا هر دو تخمدان
مرحله II: گسترش به لگن
مرحله III: درگیری صفاق یا غدد لنفاوی شکمی
مرحله IV: متاستاز به اندامهای دور (مانند کبد یا ریه)
روشهای درمان سرطان تخمدان
درمان به مرحله بیماری، نوع تومور و شرایط بیمار بستگی دارد:
1. جراحی
برداشتن تخمدانها
رحم و بافتهای درگیر
کاهش حجم تومور (Debulking)
2. شیمیدرمانی
معمولاً پس از جراحی
داروهای رایج: پلاتین و تاکسانها
3. درمان هدفمند
مهارکنندههای PARP (در بیماران دارای جهش BRCA)
4. ایمونوتراپی
در برخی موارد خاص و مطالعات بالینی
پیشآگهی (Prognosis)
وابسته به مرحله تشخیص
در مراحل اولیه، شانس بقای 5 ساله بالا است
تشخیص دیرهنگام باعث کاهش چشمگیر بقا میشود
پیشگیری و غربالگری
در حال حاضر غربالگری عمومی مؤثری برای جمعیت عادی وجود ندارد، اما:
زنان پرخطر باید تحت پایش منظم باشند
مشاوره ژنتیک در خانوادههای پرخطر توصیه میشود
جراحی پیشگیرانه در موارد خاص (BRCA مثبت)
جمعبندی
سرطان تخمدان بیماریای خاموش اما جدی است که آگاهی از علائم، شناخت عوامل خطر و مراجعه زودهنگام به پزشک نقش کلیدی در بهبود نتایج درمان دارد. پیشرفتهای اخیر در درمانهای هدفمند امید تازهای برای بیماران ایجاد کرده است.
به نام خدا سرطان تخمدان از شایع ترین بیماری های زنان میباشد که با وجود خطرات و آمار ابتلای بالای زنان به آن متاسفانه چندان که باید شناخته شده نیست. ما در این پاورپوینت به تمام اطلاعات مورد نیاز درباره سرطان تخمدان که شامل : ماهیت سرطان تخمدان بررسی آناتومی تخمدان انواع سرطان تخمدان مراحل سرطان تخمدان علل و عوامل سرطان تخمدان و علایم و نشانه های آن تشخیص و درمان دارویی سرطان تخمدان پرداخته ایم. تمامی مطالب این پاورپوینت از منابع علمی و رفرنس های معتبر برداشته شده و قابل ارایه و ...