s جغرافیا :: کتاب بهرام

کتاب بهرام

مطالب علمی فرهنگی هنری

کتاب بهرام

مطالب علمی فرهنگی هنری

کتاب بهرام
طبقه بندی موضوعی
جلد کتاب گرگ گیاهخوار

خرید آنلاین کتاب گرگ گیاهخوار

نویسنده: بهرام بهرامی

آخرین مطالب
آخرین کامنت های شما
s

۸۵ مطلب با موضوع «جغرافیا» ثبت شده است

  • ۰
  • ۰

رشته‌کوه اورال؛ مرز باستانی میان اروپا و آسیا

رشته‌کوه اورال (Ural) یکی از قدیمی‌ترین و نمادین‌ترین زنجیره‌های کوهستانی روی زمین است. کوه‌هایی که نه فقط به‌لحاظ زمین‌شناسی، بلکه از نظر فرهنگی و تاریخی نیز جایگاهی استثنایی دارند، زیرا هزاران سال است که به‌عنوان مرز طبیعی میان دو قاره‌ی بزرگ اروپا و آسیا شناخته می‌شوند.
اورال همچون استخوانی که دو پیکر را از هم جدا می‌کند، قاره‌ی کهن اوراسیا را به دو بخش تقسیم کرده است — اما در دل همین مرز، داستان‌هایی از وحدت زمین و زمان نهفته است.

موقعیت جغرافیایی و گستره

رشته‌کوه اورال در امتدادی حدود ۲۵۰۰ کیلومتر از شمال به جنوب کشیده شده و از سواحل اقیانوس منجمد شمالی (دریای کارا و خلیج اوب) آغاز می‌شود و تا دشت‌های قزاقستان شمالی ادامه دارد.
این رشته‌کوه از مناطق مختلفی می‌گذرد که هر کدام ویژگی‌های خاص خود را دارند:

  • بهرام بهرامی حصاری
  • ۰
  • ۰

رشته‌کوه زاگرس؛ ستون فقرات ایران و داستان نبرد زمین با زمان

رشته‌کوه زاگرس نه فقط یک زنجیره‌ی کوهستانی، بلکه ستون فقرات زمین ایران است؛ رشته‌ای از صخره‌ها، چین‌ها و قله‌هایی که از ژرفای زمین برخاسته‌اند و هزاران سال است با باد، باران، زلزله و انسان در جدال‌اند. زاگرس تنها یک پدیده‌ی طبیعی نیست، بلکه تاریخی زنده از دگرگونی‌های زمین و تمدن است؛ جایی که زمین و انسان، طبیعت و تاریخ، در هم تنیده‌اند.

عکس: ویکی پدیا

موقعیت و گستره

رشته‌کوه زاگرس از شمال غربی ایران در نزدیکی مرزهای ترکیه و عراق آغاز می‌شود و تا جنوب شرقی، تا تنگه‌ی هرمز و سواحل خلیج فارس ادامه دارد. طول این رشته بیش از ۱۵۰۰ کیلومتر است و بخش‌های بزرگی از استان‌های کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان، کهگیلویه و بویراحمد، فارس، بوشهر و هرمزگان را در بر می‌گیرد.

در غرب زاگرس، دشت‌های پهناور میان‌رودان (بین‌النهرین) قرار دارد و در شرق آن، فلات مرکزی ایران گسترده است.
به همین دلیل، زاگرس همچون دیوار بلندی میان دو جهان زمین‌شناختی و فرهنگی عمل می‌کند — از یک سو سرزمین‌های گرم و خشک میان‌رودان، و از سوی دیگر فلات سرد و مرتفع ایران.


چگونگی پیدایش زاگرس

  • بهرام بهرامی حصاری
  • ۰
  • ۰

رشته‌کوه هندوکش؛ دیوار باشکوه میان شرق و غرب

رشته‌کوه هندوکش (Hindu Kush)، یکی از پهناورترین و باستانی‌ترین رشته‌کوه‌های آسیا است که از شرق افغانستان تا شمال پاکستان و بخش‌هایی از تاجیکستان امتداد دارد. این کوهستان عظیم بخشی از «کمربند کوهستانی بزرگ آسیا» به شمار می‌رود که از آلپ در غرب تا هیمالیا در شرق کشیده شده است. هندوکش در واقع گذرگاهی میان فلات ایران و فلات تبت است و قرن‌ها نقشی تعیین‌کننده در تاریخ، فرهنگ، و مسیرهای بازرگانی داشته است.


موقعیت جغرافیایی و ویژگی‌های طبیعی

رشته‌کوه هندوکش از شمال شرق افغانستان آغاز می‌شود و در جهت جنوب‌غربی تا نزدیکی مرز ایران امتداد دارد. این رشته‌کوه به‌طور میانگین حدود ۶۰۰ کیلومتر طول و بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلومتر پهنا دارد. ارتفاع قله‌های آن بسیار زیاد است و بخش عمده‌ای از سال پوشیده از برف و یخ است.

  • بهرام بهرامی حصاری
  • ۰
  • ۰

نصف‌النهار مبدأ گرینویچ، که به آن نیمروزان گرینویچ نیز گفته می‌شود، خط طولی است که از رصدخانه سلطنتی گرینویچ در لندن، انگلستان عبور می‌کند و به عنوان طول جغرافیایی صفر تعریف شده است. این خط فرضی، شرق و غرب را از یکدیگر جدا کرده و به عنوان نقطه مبدأ در جهت‌یابی بر روی کره زمین شناخته می‌شود. همچنین، این خط پایه‌ای برای اندازه‌گیری زمان است و تمام مناطق زمانی بر اساس این نقطه تعیین شده‌اند.

نصف‌النهار مبدأ از قطب شمال آغاز شده و با عبور از کشورهای زیر به قطب جنوب می‌رسد:

بریتانیا
فرانسه
اسپانیا
الجزایر
مالی
بورکینافاسو
توگو
غنا
سرزمین شهبانو ماود در جنوبگان

علت انتخاب به عنوان مبدأ

  • بهرام بهرامی حصاری
  • ۰
  • ۰

تنگه باس (Bass Strait) یک تنگه است که ایالت جزیره‌ای تاسمانی را از سرزمین اصلی استرالیا جدا می‌کند. این تنگه به‌طور خاص ساحل ایالت ویکتوریا را از تاسمانی جدا می‌کند و به عنوان مهم‌ترین مسیر آبی میان خلیج بزرگ استرالیا و دریای تاسمان شناخته می‌شود. علاوه بر این، تنگه باس تنها مسیر دریایی ورودی به بندر پررونق فیلیپ است.

تنگه باس ۸۰۰۰ سال پیش و در پایان دوره یخبندان آخر با بالا آمدن سطح دریا شکل گرفت و به نام جرج باس، کاشف و پزشک انگلیسی، از سوی استعمارگران اروپایی نامگذاری شد. جرج باس (۱۷۷۱–۱۸۰۳) به دلیل کاوش‌هایش در این منطقه و شناسایی مسیرهای آبی این تنگه، از سوی اروپایی‌ها مورد تقدیر قرار گرفت.

حدود و مرزهای تنگه باس

  • بهرام بهرامی حصاری
  • ۰
  • ۰

تاسمانی، جزیره‌ای زیبا و ایالتی در جنوب شرق استرالیا است که ویژگی‌های طبیعی منحصر به فردی دارد. این جزیره در ۲۰۰ کیلومتری جنوب شرقی قارهٔ اقیانوسیه قرار دارد و تنگهٔ باس آن را از خاک اصلی استرالیا جدا می‌کند. مرکز ایالت تاسمانی شهر هوبارت است.

جمعیت و مساحت

تاسمانی با مساحت ۶۸٬۳۳۲ کیلومتر مربع (۲۶٬۳۸۳ مایل مربع) یکی از ایالات کوچک استرالیا به شمار می‌رود و جمعیت آن حدود ۵۰۹٬۹۶۵ نفر است.

تاریخچه

تاسمانی در طول بخش عمده‌ای از صد هزار سال گذشته به قاره استرالیا متصل بود. به همین دلیل، احتمالاً انسان‌ها به محض ورود به استرالیا، به این جزیره نیز رسیدند. اما حدود ۱۰ هزار سال پیش، پس از بالا رفتن سطح دریاها، تاسمانی از خاک اصلی جدا شد. اولین ساکنان بومی این جزیره حدود ۶۰ هزار سال پیش به استرالیا وارد شدند.

  • بهرام بهرامی حصاری
  • ۰
  • ۰

اقیانوس هند

اقیانوس هند، سومین اقیانوس بزرگ جهان پس از اقیانوس آرام و اقیانوس اطلس است که مساحتی معادل ۷۰۵۶۰ هزار کیلومتر مربع (۲۷۲۴۰۰۰۰ مایل مربع) را پوشش می‌دهد و تقریباً ۲۰٪ از سطح آب‌های کره زمین را شامل می‌شود. این اقیانوس از شمال به قاره آسیا، از غرب به آفریقا، و از شرق به استرالیا محدود می‌شود و از سمت جنوب به اقیانوس منجمد جنوبی یا قطب جنوب می‌رسد.

یکی از ویژگی‌های برجسته اقیانوس هند، این است که تماماً در نیمکره شرقی قرار دارد و بر خلاف اقیانوس اطلس و اقیانوس آرام که از چند طرف به خشکی‌ها محدود می‌شوند، این اقیانوس از سه طرف به خشکی‌ها و مجمع‌الجزایرهایی مانند شبه قاره هند، آفریقا، استرالیا و جزایر مختلف محدود است. در دریاهای حاشیه‌ای این اقیانوس می‌توان به دریای آندامان، دریای عرب، خلیج بنگال و دریای لاکادیو اشاره کرد که از نظر اقتصادی و زیست‌محیطی اهمیت زیادی دارند.

  • بهرام بهرامی حصاری
  • ۰
  • ۰

هسته زمین (Earth's Core) یکی از بخش‌های اصلی و عمیق‌ترین قسمت‌های ساختار داخلی زمین است. این قسمت از سیاره ما به دلیل شرایط فیزیکی و دمایی خاص، نقش بسیار مهمی در پایداری و فعالیت‌های زمین‌شناسی دارد. هسته زمین در اعماق بیش از ۲،۹۰۰ کیلومتری سطح قرار دارد و اطلاعات زیادی در مورد آن به کمک مطالعات زمین‌لرزه‌ها، امواج صوتی، و مدل‌های کامپیوتری به دست آمده است.

1. ساختار هسته زمین

هسته زمین از دو لایه اصلی تشکیل شده است:

  • هسته درونی (Inner Core)
  • هسته بیرونی (Outer Core)

این دو بخش از نظر ترکیب و ویژگی‌های فیزیکی تفاوت‌های زیادی دارند.

1.1. هسته درونی
  • ترکیب: هسته درونی عمدتاً از آهن (Fe) و نیکل (Ni) تشکیل شده است. این لایه شامل مقدار کمی از سایر عناصر سنگین مانند کبالت (Co) و گوگرد (S) نیز می‌باشد.
  • بهرام بهرامی حصاری
  • ۰
  • ۰

کمربند آلپاید (Alpide belt)، که به نام کمربند کوه‌زایی آلپاید - هیمالیان نیز شناخته می‌شود، یک ناحیه گسترده و فعال از زمین است که به‌طور عمده شامل رشته‌کوه‌ها و مناطق زلزله‌خیز در امتداد حاشیهٔ جنوبی اوراسیا است. این کمربند زلزله‌ای بیش از ۱۵۰۰۰ کیلومتر طول دارد و از جاوه و سوماترا آغاز شده و از طریق هیمالیا و دریای مدیترانه از اقیانوس اطلس خارج می‌شود.

در این مسیر، رشته‌کوه‌های مهمی همچون آلپ، کارپات، آسیای کوچک، ایران، هندوکش، هیمالیا، و کوه‌های جنوب شرق آسیا در این ناحیه قرار دارند. به همین دلیل، این منطقه یکی از نواحی مهم از نظر فعالیت‌های زمین‌شناسی و لرزه‌ای جهان محسوب می‌شود.

از نظر فعالیت زلزله‌ای، کمربند آلپاید پس از حلقه آتش، دومین منطقه لرزه‌ای فعال جهان است. این کمربند بیش از ۶/۵٪ از زمین‌لرزه‌های دنیا را به خود اختصاص داده است که در میان آنها ۱۷٪ از بزرگ‌ترین و قدرتمندترین زمین‌لرزه‌ها نیز رخ می‌دهد. این آمار نشان‌دهندهٔ خطرات و تهدیدات طبیعی موجود در این ناحیه است و نشان می‌دهد که کمربند آلپاید به‌ویژه در مناطق کوهستانی و نزدیک به مرزهای صفحات تکتونیکی، از بیشترین میزان زمین‌لرزه‌ها و فعالیت‌های لرزه‌ای برخوردار است.

  • بهرام بهرامی حصاری
  • ۰
  • ۰

رشته‌کوه آلپ (به انگلیسی : Alps) یکی از مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین مجموعه‌های کوهستانی جهان است که به طور کامل در قاره اروپا واقع شده است. این رشته‌کوه در حدود ۱٬۲۰۰ کیلومتر (۷۵۰ مایل) امتداد دارد و در هفت کشور مختلف اروپایی شامل فرانسه، سوئیس، ایتالیا، لیختن‌اشتاین، آلمان، اتریش و اسلوونی کشیده شده است. از غرب به شرق، آلپ به طور عمده از نیس در فرانسه آغاز شده و تا تریسته در ساحل دریای آدریاتیک و وین در اتریش ادامه می‌یابد.

تشکیل و ویژگی‌های جغرافیایی آلپ

کوه‌های آلپ به دلیل برخورد صفحات تکتونیکی آفریقا و اوراسیا در طول ده‌ها میلیون سال شکل گرفته‌اند. این برخورد و فشرده‌ شدن شدید لایه‌های زمین موجب بالا آمدن سنگ‌های رسوبی دریایی و چین‌خوردگی‌های وسیعی در این منطقه شده است که امروزه به شکل قله‌های بلند و برجسته‌ای مانند مون بلان و ماترهورن دیده می‌شود. مون بلان، که ۴٬۸۰۹ متر ارتفاع دارد، مرتفع‌ترین قله آلپ است و در مرز فرانسه و ایتالیا قرار دارد. علاوه بر این، در منطقه آلپ بیش از ۱۲۸ قله‌ای که ارتفاع آنها از ۴٬۰۰۰ متر بیشتر است، وجود دارد.

  • بهرام بهرامی حصاری