قارهی اروپا بهطور کلی از وجود صحراهای بزرگ و گستردهای مانند آنچه در قارههای دیگر مانند آفریقا یا آسیا وجود دارد، برخوردار نیست. اما این بدان معنا نیست که در اروپا هیچ نوع مناطق خشک یا کمباران وجود ندارد.
قارهی اروپا بیشتر بهخاطر تنوع جغرافیایی و اقلیمیاش شناخته میشود. از مناطق کوهستانی آلپ و پیرنه گرفته تا دشتهای وسیع و مناطق جنگلی، این قاره به هیچ وجه فاقد مناطق خشک نیست. با این حال، این مناطق خشک به اندازهی صحراهای بزرگ در سایر قارهها مثل صحراهای آفریقا یا آسیا قابل مقایسه نیستند.
در شمال اروپا مناطق سردسیر و مرطوب قرار دارند، در حالیکه در جنوب این قاره، مناطقی با تابستانهای گرم و خشک و زمستانهای ملایم وجود دارند. در برخی از این نواحی جنوب اروپا، میتوان شرایط شبیه به اقلیم مدیترانهای را مشاهده کرد که گرچه خشکتر از مناطق دیگر است، اما بهطور کلی نمیتوان آن را بهعنوان یک صحرا توصیف کرد.
یکی از ویژگیهای خاص اروپا این است که برخلاف برخی دیگر از قارهها، مناطقی که بهطور خاص به عنوان "صحرا" شناخته شوند، در آن وجود ندارد. به عنوان مثال، در قارهی آفریقا، صحراهای بزرگ مانند صحرا بزرگ (Sahara) بهوضوح مشاهده میشود، اما چنین ویژگیای در اروپا دیده نمیشود.
با این حال، در برخی از مناطق مانند جنوب اسپانیا، جنوب ایتالیا و یونان، ممکن است مناطقی با اقلیم خشک و نیمهخشک مشاهده شود، اما همچنان نمیتوان آنها را بهعنوان صحرا بهشمار آورد. این نواحی بیشتر دارای تابستانهای خشک و داغ هستند و بارشها در زمستانها بهطور معمول اتفاق میافتد.
در نهایت، میتوان گفت که قارهی اروپا از نظر جغرافیایی فاقد صحراهای بزرگ و وسیع است، اما با توجه به ویژگیهای خاص اقلیمی برخی از مناطق، میتوان برخی نواحی خشک و نیمهخشک را در آن مشاهده کرد.
در ادامه میتوان به جزئیات بیشتری در مورد مناطق خشک یا نیمهخشک اروپا اشاره کرد که ممکن است برای علاقهمندان به جغرافیا و اقلیمشناسی مفید باشد:
1. جنوب اسپانیا (اندلس)
یکی از شناختهشدهترین مناطق خشک در اروپا، بخشهای جنوبی اسپانیا، بهویژه منطقهی اندلس است. این ناحیه به دلیل تابستانهای طولانی و داغ و زمستانهای نسبتاً ملایم، اقلیم مدیترانهای خاصی دارد. در اینجا، بهویژه در نواحی مانند سیرا مورنا و دشتهای گوادالکویویر، خشکی محسوس است. میزان بارش در این مناطق کم است و در بسیاری از مناطق، تابستانها با دماهای بالای 40 درجه سلسیوس همراه هستند.
2. آراغون و کاتالونیا در شمال شرق اسپانیا
در این مناطق نیز، بهویژه در درههای رودخانه ابره و رودخانه اوا، اقلیم نیمهخشک غالب است. در برخی از این نواحی، کمبود بارش و خشکسالیهای مکرر مشکلاتی را برای کشاورزی ایجاد کرده است.
3. جنوب ایتالیا (سیسیل و کالابریا)
در نواحی جنوب ایتالیا، بهویژه در جزیره سیسیل و مناطق ساحلی کالابریا، شرایط اقلیمی مشابه با جنوب اسپانیا وجود دارد. این مناطق تابستانهای بسیار گرم و خشک دارند و بارشهای کمی در طول سال دریافت میکنند. زمینهای کشاورزی این نواحی بهویژه در بخشهای کوهستانی و دشتهای داخلی، با مشکل کمبود آب روبهرو هستند.
4. یونان
یونان بهویژه در بخشهای جنوبی و جزایر آن، مانند کرید و رودس، تابستانهای خشک و گرم دارد. در این مناطق نیز اقلیم مدیترانهای حاکم است که در آن زمستانها ملایم و بارشها عمدتاً در ماههای سردتر سال رخ میدهند. بسیاری از مناطق یونان بهویژه در داخل کشور، شرایط خشک و نیمهخشک دارند که بهویژه در فصل تابستان به وضوح محسوس است.
5. مناطق خشک در فرانسه
در جنوب فرانسه، بهویژه در مناطقی مانند پروانس و کوت دازور، شرایط اقلیمی مشابه به مناطق مدیترانهای دیگر اروپا وجود دارد. این نواحی دارای تابستانهای خشک و گرم و زمستانهای ملایم هستند. در این مناطق نیز خشکی و کمبود بارش در طول سال یک ویژگی رایج است.
6. رومانی و بلغارستان
در بخشهایی از رومانی و بلغارستان، بهویژه در نواحی جنوبی و شرقی این کشورها، شرایط اقلیمی نیمهخشک دیده میشود. این مناطق در تابستانها با گرمای شدید و در زمستانها با سرمای شدید مواجه میشوند. بارشها در این مناطق بهطور معمول کم است و کشاورزی در این مناطق بهویژه در مناطق دشتهای خشک با مشکلاتی مواجه است.
7. مناطق مرکزی و شرقی ترکیه
اگرچه ترکیه بخشی از قاره آسیاست، ولی به دلیل موقعیت جغرافیایی آن که به مرز اروپا نزدیک است، در برخی از نواحی شرقی و مرکزی این کشور، شرایط خشک و نیمهخشک دیده میشود. مناطقی مانند آناتولی مرکزی و شرق ترکیه با تابستانهای بسیار گرم و خشک و زمستانهای سرد همراه هستند.
نتیجهگیری:
اگرچه قارهی اروپا فاقد صحراهای بزرگ و وسیع مانند آنچه در قارههای دیگر میبینیم، است، اما برخی از مناطق آن با اقلیم خشک و نیمهخشک مواجه هستند. این مناطق عموماً در جنوب و جنوبشرقی اروپا و مناطق حاشیهای کشورهایی مانند اسپانیا، ایتالیا، یونان و ترکیه قرار دارند. با این حال، این مناطق همچنان در مقایسه با صحراهای واقعی در سایر قارهها، مانند صحرای ساحارا در آفریقا یا صحرای عربی در آسیا، از نظر وسعت و شدت خشکی بسیار کوچکتر هستند.
بهطور کلی، تنوع اقلیمی اروپا یکی از ویژگیهای بارز این قاره است که علاوه بر مناطق مرطوب و معتدل، به برخی نواحی خشک و نیمهخشک نیز امکان بقا داده است.