تمدن (Civilization) مفهومی است که به جامعههای پیچیده و سازمانیافته انسانی اشاره دارد. این جوامع معمولاً دارای ویژگیهایی مانند شهرنشینی، سیستمهای حکومتی، فرهنگ پیشرفته، فناوری، نوشتار و تقسیم کار تخصصیافته هستند. تمدنها در طول تاریخ شکل گرفتهاند و تأثیر عمیقی بر رشد و توسعه بشریت داشتهاند. در این مطلب، به بررسی تعریف تمدن، ویژگیهای اصلی آن، مراحل شکلگیری و نمونههایی از تمدنهای باستانی و مدرن میپردازیم.
تعریف تمدن
تمدن به مجموعهای از دستاوردهای مادی و معنوی یک جامعه انسانی گفته میشود که در طول زمان توسعه یافتهاند. این دستاوردها شامل فرهنگ، هنر، علم، فناوری، سیستمهای سیاسی و اقتصادی میشوند. تمدنها معمولاً از جوامع کوچکتر و سادهتر مانند قبایل یا روستاها متمایز میشوند و نشاندهنده سطح بالاتری از سازماندهی و پیشرفت هستند.
ویژگیهای اصلی تمدن
تمدنها دارای ویژگیهای مشترکی هستند که آنها را از جوامع ابتدایی متمایز میکنند. برخی از این ویژگیها عبارتند از:
-
شهرنشینی:
وجود شهرهای بزرگ و پرجمعیت که مراکز تجاری، سیاسی و فرهنگی هستند.
شهرها به عنوان هسته اصلی تمدن، مکان تعامل و تبادل ایدهها و کالاها محسوب میشوند.
-
سیستم حکومتی: