اروین شرودینگر کیست؟
فیزیکدانی که با یک معادله و یک گربه، جهان را گیج کرد
وقتی اسم «شرودینگر» میآید، بیشتر آدمها اول یاد گربهای میافتند که همزمان زنده و مرده است. اما پشت این گربهی مشهور، یکی از تأثیرگذارترین دانشمندان قرن بیستم ایستاده؛ مردی که نقش کلیدی در شکلگیری فیزیک مدرن داشت.
تولد و زندگی اولیه
اروین رودولف یوزف شرودینگر در سال ۱۸۸۷ در شهر وینِ اتریش به دنیا آمد.
او از کودکی به ریاضیات، فیزیک و فلسفه علاقه داشت و در فضایی بزرگ شد که علم و فرهنگ در آن بسیار جدی گرفته میشد.
شرودینگر تحصیلات دانشگاهیاش را در دانشگاه وین گذراند و خیلی زود به عنوان یک ذهن درخشان در فیزیک نظری شناخته شد.
شرودینگر چه کار مهمی انجام داد؟
مهمترین دستاورد او، ارائهی معادلهی شرودینگر در سال ۱۹۲۶ است؛ معادلهای که بهنوعی ستون فقرات مکانیک کوانتومی محسوب میشود.
معادله شرودینگر چیست؟
به زبان ساده، این معادله توضیح میدهد:
ذرات ریز (مثل الکترونها)
کجا هستند
چطور حرکت میکنند
و با چه احتمالی در یک حالت خاص دیده میشوند
این معادله باعث شد بتوان رفتار اتمها، مولکولها، نیمهرساناها و در نهایت فناوریهایی مثل:
لیزر
ترانزیستور
کامپیوتر
MRI
را بهتر فهمید و طراحی کرد.
به خاطر همین دستاورد، شرودینگر در سال ۱۹۳۳ جایزه نوبل فیزیک را (بهطور مشترک) دریافت کرد.
رابطهی پیچیدهی او با فیزیک کوانتوم
نکتهی جالب اینجاست که:
شرودینگر یکی از بنیانگذاران مکانیک کوانتومی بود، اما خودش با تفسیرهای رایج آن مشکل داشت.
او از اینکه فیزیک کوانتوم:
بیش از حد احتمالاتی است
و تصویر روشنی از «واقعیت» ارائه نمیدهد
ناراضی بود.
گربه شرودینگر دقیقاً از همینجا آمد
آزمایش ذهنی معروف «گربه شرودینگر» را مطرح کرد تا نشان دهد:
اگر قوانین کوانتومی را بدون احتیاط به دنیای واقعی تعمیم دهیم، به نتایج عجیبی میرسیم.
پس برخلاف تصور رایج،
گربه شرودینگر دفاع از کوانتوم نبود، بلکه نوعی نقد فلسفی بود.
شرودینگر و فلسفه
شرودینگر فقط فیزیکدان نبود؛
او علاقهی عمیقی به:
فلسفه
متافیزیک
عرفان شرقی (بهویژه اندیشههای هندی)
داشت.
او باور داشت:
آگاهی انسان نقش مهمی در درک جهان دارد
علم بدون فلسفه، ناقص است
کتابها و نوشتههای فلسفیاش هنوز هم خوانده میشوند، مخصوصاً کتاب معروفش:
«زندگی چیست؟» (What Is Life?)
این کتاب بعدها الهامبخش دانشمندانی شد که پایههای زیستشناسی مولکولی را بنا کردند.
شخصیت و زندگی شخصی
شرودینگر شخصیتی:
مستقل
گاهی جنجالی
و خارج از چارچوبهای معمول دانشگاهی
داشت.
زندگی شخصیاش هم ساده و بیحاشیه نبود و دیدگاههای خاصش درباره روابط انسانی، در زمان خودش بحثبرانگیز بود.
میراث شرودینگر
امروزه نام شرودینگر را میتوان در جاهای مختلف دید:
فیزیک کوانتوم
فلسفه علم
زیستشناسی
فرهنگ عامه
هنر و ادبیات
او نمونهی دانشمندی است که:
فقط معادله ننوشت
بلکه دربارهی «معنای علم» هم فکر کرد
جمعبندی
اروین شرودینگر یکی از آن چهرههایی است که:
علم را جلو برد
و همزمان، آن را به چالش کشید
او به ما یادآوری کرد که:
فهم جهان، فقط محاسبه نیست؛ پرسش، تردید و تخیل هم هست.
و شاید به همین دلیل است که نامش، با یک گربهی خیالی، برای همیشه در ذهن بشر مانده است 🐱✨
مطالب دیگر:
همه چیز در مورد فضا
